• facebook
  • rss
  • Mauzoleum niepodległości

    Ks. Zbigniew Niemirski

    |

    Gość Radomski 45/2012

    dodane 08.11.2012 00:15

    Kościół garnizonowy. Zbudowany w Radomiu w okresie zaborów jako prawosławna cerkiew, stał się potem świątynią, która była szczególnie bliska walczącym o wolność.

    W latach PRL-u, gdy świątynia nie mogła pełnić swej funkcji kościoła ogarniającego opieką duszpasterską żołnierzy, była miejscem, gdzie tlił się niezagaszony ogień wolności. Coroczne celebry, sprawowane w zakazane przez komunistyczne władze uroczystości 3 maja, były świętami naszej wolności.

    Z mroku zaborów

    Królewski Radom doby Jagiellonów – czasu, gdy gościli tu polscy królowie, podupadł szczególnie mocno pod względem gospodarczym i demograficznym po szwedzkim potopie. Przedziwnym zbiegiem dziejów rozwój przyszedł w okresie zaborów. Miasto stało się stolicą departamentu, będąc administracyjną stolicą województwa sandomierskiego, a potem radomskiej guberni. Rosła liczba mieszkańców. Pojawiały się coraz to nowe gałęzie przemysłu. Jednocześnie w mieście żyła mocno idea niepodległości. W okresie powstania listopadowego był tu punkt zborny i zaopatrzeniowy dla walczących z zaborcą. Potem w czasie powstania styczniowego Radom odegrał znaczącą rolę jako miejsce, gdzie działali tacy powstańczy dowódcy jak gen. Marian Langiewicz.

    Druga połowa XIX w. przyniosła kolejne znamiona rozwoju. Miasto zyskało kanalizację i linię kolejową oraz elektryczne oświetlenie ulic. Powstała tu garbarnia, która zapoczątkowała bogatą, trwająca do dziś, tradycję przemysłu skórzanego i obuwniczego. Ale jednak ciężar zaborów i braku wolności doskwierał. Historia miasta zanotowała wiele wystąpień przeciw zaborcom. Ich wspomnieniem są choćby ci, którzy stali się patronami ulic, jak Stanisław Werner, rozstrzelany w 1906 r. za swą działalność niepodległościową, uczeń radomskiej szkoły handlowej. W tym kontekście łatwiej zrozumieć stosunek do rosnącej w mieście liczby Rosjan, wyznawców prawosławia. Pierwszą cerkwią w mieście był kościół po skasowanym przez zaborców klasztorze benedyktynek (dziś kościół jezuitów). Gdy ten okazał się za mały, rozpoczęto budowę cerkwi, nieprzypadkowo w centrum miasta. Została poświęcona w 1902 r. przez lubelskiego bp. Hermana. Zaprojektowana przez W. Syczugowa, zmodyfikowana przez innego rosyjskiego architekta M. Preobrażeńskiego, była budowlą iście imponującą.

    Tydzień przed niepodległością

    Jeszcze w czasie I wojny światowej przyszedł moment szczególny. W 1915 r. do Radomia wkroczyły wojska austriacko-węgierskie. W lipcu tegoż roku zdobywcy złupili i zniszczyli cerkiew. Ale ten czas pozwolił też na nową jakość. Pojawiła się wówczas możliwość werbowania do tworzonych w Galicji Legionów Polskich, które miały przynieść kres dobie zaborów. 2 listopada 1918 r. garnizon wojsk okupacyjnych został rozbrojony przez mieszkańców Radomia. I to ten dzień, dobry tydzień przed oficjalnym początkiem odzyskania niepodległości, stał się w Radomiu pierwszym dniem wolności. W wolnej Polce, w Radomiu, gdzie znacznie ubyło wyznawców prawosławia, co do zrujnowanej cerkwi pojawiła się najpierw idea, by stworzyć tam Muzeum Ziemi Radomskiej. Ten pomysł upadł, a w jego miejsce pojawił się, zrealizowany ostatecznie, plan zorganizowania tu kościoła garnizonowego. Jeszcze w 1918 r. katolickie nabożeństwa zaczął tu celebrować pierwszy kapelan wojskowy ks. Jan Koziński. Pięć lat później dla zorganizowanego w Radomiu garnizonu bp Marian Ryx, w obecności prezydenta RP Stanisława Wojciechowskiego, poświęcił sztandar wojskowy. Kolejny kapelan, prawdziwy twórca parafii garnizonowej, ks. Bronisław Wygnanowski, zainicjował przebudowę cerkwi na kościół katolicki. To dzieło zrealizowano według projektu architekta Kazimierza Prokulskiego. Ostatecznie 18 stycznia 1927 r. biskup polowy Stanisław Gall erygował w Radomiu parafię pw. św. Stanisława Biskupa i Męczennika. Cztery lata później ten sam hierarcha uroczyście konsekrował przebudowaną świątynię.

    «« | « | 1 | 2 | » | »»
    oceń artykuł

    Zobacz także

    , aby komentować lub podaj nazwę wyświetlaną
    Gość

      Reklama

      Zapisane na później

      Pobieranie listy

      Reklama

      przewiń w dół