Bestialsko zamordowana przez Sowietów

Paweł Tarski

|

Gość Radomski 50/2019

publikacja 12.12.2019 00:00

Była damą Orderu Virtuti Militari, bohaterską sanitariuszką. Poległa męczeńską śmiercią w 1920 roku.

▲	Grób rodziny Grodzińskich na cmentarzu rzymskokatolickim przy ul. Limanowskiego w Radomiu. ▲ Grób rodziny Grodzińskich na cmentarzu rzymskokatolickim przy ul. Limanowskiego w Radomiu.
Ks. Zbigniew Niemirski /Foto Gość

Nad obchodami rocznicy jej śmierci patronat honorowy objął prezydent RP Andrzej Duda. Teresa Jadwiga Grodzińska urodziła się 20 grudnia 1899 roku w Jaszowicach pod Radomiem, w ziemiańskiej rodzinie Feliksa Grodzińskiego i Bronisławy z Arkuszewskich.

Miała cztery siostry i jednego brata. Wychowywała się w rodzinie patriotycznej i aktywnej społecznie. W latach 1914–1918 uczęszczała do prywatnego Gimnazjum Żeńskiego Marii Gajl w Radomiu, będącego znanym ośrodkiem wychowania patriotycznego i obywatelskiego. Działając w tajnej Organizacji Młodzieży Narodowej przyczyniła się do założenia w gimnazjum żeńskiej drużyny harcerskiej w 1916 roku. Z jej inicjatywy powstał również Samorząd Szkolny im. Emilii Plater. Była zdolną, lubianą i cenioną uczennicą.

Po ukończeniu gimnazjum w 1918 roku rozpoczęła naukę w Szkole Ogrodniczej w Warszawie. Podczas wojny polsko-bolszewickiej 1920 roku ukończyła kurs sanitarny i odbyła praktykę w Szpitalu Ujazdowskim w Warszawie. W lipcu 1920 roku wyruszyła wraz ze swoją kuzynką Janiną Zdziarską w rejon Hrubieszowa. Dziewczęta zostały przydzielone jako sanitariuszki do II batalionu 4. Pułku Piechoty Legionów.

Podczas wielu bitew Teresa Grodzińska niosła pomoc rannym. 21 sierpnia bolszewicy zaatakowali Hrubieszów, odcinając II batalion, znajdujący się na drugim brzegu rzeki Huczwy. Grodzińska z poświęceniem życia przeprowadzała rannych przez płonący most, ratując życie między innymi kapralowi Janowi Fołtynowi. 1 września 1920 roku 4. Pułk Piechoty Legionów został otoczony przez oddziały Armii Konnej Budionnego, a Grodzińska, ratując rannych, dostała się do niewoli we wsi Stepankowice. 1 września została zamordowana przez Kozaków w miejscowości Czortowice.

Miejscowa ludność pochowała bohaterską dziewczynę nieopodal miejsca, gdzie zginęła. Po wyparciu bolszewików jej ciało zostało ekshumowane i pochowane z honorami wojskowymi na cmentarzu w Chełmie, skąd rodzina przewiozła je do Radomia. Uroczysty pogrzeb, który miał miejsce 18 września 1920 roku, zamienił się w manifestację patriotyczną. Teresa Grodzińska odznaczona została pośmiertnie Krzyżem Virtuti Militari V klasy i Krzyżem Walecznych. Spoczywa w grobowcu rodzinnym na starym radomskim cmentarzu rzymskokatolickim przy ul. B. Limanowskiego.

Program obchodów 15 XII:

10.00 – Cmentarz rzymskokatolicki przy ul. Limanowskiego w Radomiu: Złożenie kwiatów i zapalenie zniczy na grobie Teresy Grodzińskiej. 11.45 – Kościół garnizonowy: Prelekcja dr. Adama Duszyka poświęcona życiu i dokonaniom Teresy Grodzińskiej, połączona z programem artystycznym w wykonaniu uczniów III LO w Radomiu. 12.00 – Uroczysta Msza św. w kościele garnizonowym.