Nowy numer 28/2018 Archiwum

Dziedzictwo wieków

Skaryszew. 750 lat od nadania praw miejskich to nie tylko jubileusz, ale też wielka historia, która tutaj się działa.

WJerozolimie bożogrobcy strzegli Grobu Pańskiego i na różne sposoby pomagali pielgrzymom, a w podradomskim Skaryszewie przez kilka wieków mieli swój klasztor. Wywarli piętno, które zostawiło swój ślad i inspiracje nie tylko na mieszkańcach. Tak o tym pisał Jarosław Iwaszkiewicz: „I wreszcie kościół w Skaryszewie, do którego jakoś przylgnęło moje serce. W samym kościele i w jego ogrodzeniu, dawnym cmentarzu grzebalnym mieszka jak gdyby w specjalnej kondensacji atmosfera tych okolic. Warto to poczuć”.

Bożogrobcy

„Czyni się wiadomo obecnym i następnym, iż my, Bolesław z Bożej łaski książę krakowski i sandomierski, poznawszy, że przez powtórzone spustoszenie tatarskie miejsce Skarzeszowa braci zakonnych Świętego Grobu zniszczone i ogołocone z mieszkańców wcale nie przynosi braciom pożytku, z czego oni zwykli byli obficie i ochoczo wszystkich gości podejmować, pozwoliliśmy rzeczonym braciom toż miejsce na prawie średzkim osadzić”. Ów Bolesław to prawnuk księcia Bolesława Krzywoustego, ostatni przedstawiciel małopolskiej linii Piastów, który przeszedł do historii pod przydomkiem Wstydliwego.

Polska wówczas, od półtora wieku rozbita na dzielnice, targana była wewnętrznymi konfliktami, a do tego dochodziły najazdy zewnętrzne. Te najbardziej niszczycielskie przynieśli ze sobą Tatarzy. Książęcy dokument wystawiony został w maju 1264 r., cztery lata po drugim niszczycielskim azjatyckim najeździe. W dokumencie wspomina książę braci zakonnych zwanych bożogrobcami, stróżów Skaryszewa. To dzięki nim zachował się pierwszy wiarygodny przekaz historyczny o Skaryszewie. Pochodzi z 1198 r. i informuje, że osada z nadania komesa Radosława Odrowąża z Końskich przeszła na własność klasztoru bożogrobców z Miechowa. Ów Radosław wydał swą córkę za mąż za Jaksę, który miał za sobą wyprawę krzyżową do Palestyny i stamtąd sprowadził bożogrobców do Miechowa. Miechowici, bo tak zwykło się też nazywać bożogrobców, przy skaryszewskim targu postawili klasztor i drewniany kościół pw. św. Jakuba. Od księcia Kazimierza Sprawiedliwego uzyskali dla osady wolność targową, w niej samej zaczęły powstawać warsztaty rzemieślnicze i kwitł handel. I właśnie tamte dwa tatarskie najazdy z 1241 i 1260 r. przyniosły pierwsze zniszczenia Skaryszewa jak też trud odbudowy.

Z tym samym przyjdzie się mieszkańcom Skaryszewa zmagać jeszcze niejeden raz, jak choćby w czasie potopu szwedzkiego w XVII w. czy po II wojnie światowej. Pamiątką okresu odbudowy po potopie jest do dziś stojąca murowana świątynia parafialna. Historycznych pamiątek jest więcej, choć tych materialnych zachowało się niewiele, ale tą bodajże najbardziej znaną są doroczne targi końskie, które odbywają się po pierwszej niedzieli Wielkiego Postu. Są one dziedzictwem przywileju, jaki osadzie nadał król Władysław Jagiełło w dowód wdzięczności za to, że skaryszewianie na wojnę z Krzyżakami dostarczyli pod Grunwald właśnie konie. Skaryszew dziś liczy ponad 4 tysiące mieszkańców, a gmina nieco ponad 14 tysięcy.

« 1 2 3 »
oceń artykuł

Zobacz także

Ze względów bezpieczeństwa, kiedy korzystasz z możliwości napisania komentarza lub dodania intencji, w logach systemowych zapisuje się Twoje IP. Mają do niego dostęp wyłącznie uprawnieni administratorzy systemu. Administratorem Twoich danych jest Instytut Gość Media, z siedzibą w Katowicach 40-042, ul. Wita Stwosza 11. Szanujemy Twoje dane i chronimy je. Szczegółowe informacje na ten temat oraz i prawa, jakie Ci przysługują, opisaliśmy w Polityce prywatności.

Zapisane na później

Pobieranie listy

Rekalma