GN 46/2019 Archiwum

Męczennicy i wizjonerzy

80 lat temu, w 1939 roku, nasza diecezja stanowiła część obecnej diecezji sandomierskiej. Po okresie zaborów tętniła życiem.

Gdy 6 września 1939 r. Niemcy weszli do Radomia, z wielką pieczołowitością przeglądali dokumenty z przejętego archiwum miejskiego. Interesował ich okres zaborów, a konkretnie znalezienie odpowiedzi na pytanie, kto najbardziej w XIX w. przeszkadzał carskiej władzy w ujarzmieniu Polaków. Odpowiedź przyszła szybko i była jasna: były to Kościół katolicki i szkoła. To dlatego od razu rozpoczęto bezpardonową walkę z tymi instytucjami.

Kościoły po latach zaborów

Ksiądz dr Rafał Piekarski, historyk Kościoła, przypomina, że okres od odzyskania niepodległości w 1918 r. do wybuchu II wojny światowej był nie tylko czasem rozkwitu i rozwoju państwa, ale również wielkim wysiłkiem scalenia ziem, które 123 lata żyły pod trzema różnymi zaborami. – Dotyczyło to również samego Kościoła. Chodziło na przykład o ujednolicenie formacji do kapłaństwa czy znalezienie wspólnych form życia duszpasterskiego – mówi historyk. Odzyskanie niepodległości łączyło się z czasem biedy i odbudowy po zniszczeniach I wojny światowej. – Na terenie diecezji były parafie, w których wojna przyniosła całkowite zniszczenie kościołów. Tak było na przykład w Oleksowie, Odrzywole, Chotczy, Wrzosie czy Klwowie. Patrząc na mapę, są to miejsca rozsiane po całej diecezji. I tam wierni, nie szczędząc trudu i ofiar, wznieśli w dwudziestoleciu międzywojennym zupełnie nowe świątynie – wylicza ks. Piekarski.

Gdy zajrzymy do „Rocznika Diecezji Radomskiej”, skwapliwie licząc nowe kościoły, których budowa zakończyła się między 1919 a 1939 rokiem, przekonamy się, że zbudowano ich niemal 50. Jest wśród nich także obecna katedra.Budowano w całej diecezji. – Gdy w okresie II Rzeczypospolitej zaczął powstawać Centralny Okręg Przemysłowy, jego teren objął również naszą diecezję. Rosły miasta, przybywało mieszkańców, Kościół reagował, organizując nowe parafie i budując nowe kościoły. Tak było choćby w obecnych Starachowicach, dawniej Wierzbniku, i w Skarżysku-Kamiennej. Wtedy w pierwszym z miast zbudowano kościół Świętej Trójcy, a w drugim – monumentalną świątynię Najświętszego Serca Jezusowego. W wielu kościołach przeprowadzono rozbudowy czy przebudowy. Tak było choćby w Opocznie, gdzie kościół św. Bartłomieja został całkowicie przebudowany – mówi ks. Piekarski.

Praca z ludźmi i dla ludzi

Działalność Kościoła na polu budowlanym, ale także duszpasterskim czy charytatywnym, ułatwiały konstytucja i konkordat podpisany ze Stolicą Apostolską. Dynamizm duszpasterski porządkował synod diecezjalny, jaki w 1923 r. odbył się w Sandomierzu. W wielu parafiach tworzono stowarzyszenia religijne, coraz prężniej działała Akcja Katolicka. Liczna grupa księży odbywała studia specjalistyczne w kraju, ale także we Włoszech czy Francji. W Sandomierzu, obok Wyższego Seminarium Duchownego, powstało Niższe Seminarium Duchowne. Księża angażowali się mocno w działalność oświatową. Na przykład w Radomiu trwały ślad zapisał ks. Józef Rokoszny. Przed przybyciem do obecnej stolicy diecezji pracował w Sandomierzu. Jako pasjonat sztuki zorganizował muzeum diecezjalne. Znalazły się w nim nie tylko zabytki sakralne, ale na przykład pokazywane do dziś z dumą rękawiczki królowej Jadwigi. Przyczynił się do przywrócenia słynnych fresków w bazylice katedralnej, którymi dziś szczyci się sandomierska matka kościołów. W Sandomierzu zaangażował się także w prace Towarzystwa Dobroczynności. Z kolei w Radomiu pracował w Komisji Szkolnej Ziemi Radomskiej, która organizowała szkolnictwo w języku polskim po latach zaborów. Utworzył Seminarium Nauczycielskie i był jego dyrektorem. – W okresie międzywojennym nauczanie religii w szkołach było obowiązkowe. Nie mieliśmy, jak na Górnym Śląsku, 4 godzin tygodniowo, ale te, które były, wystarczały, by solidnie kształcić i wychowywać dzieci i młodzież. Wielką pracę włożyli księża prefekci. Byli swoistą elitą. W niejednej szkole prefekt był pierwszą osobą po dyrektorze – wyjaśnia ks. Piekarski.

Jednym z prefektów był ks. Kazimierz Grelewski, błogosławiony męczennik okresu II wojny światowej. Po święceniach kapłańskich, które przyjął w 1929 r., otrzymał nominację na prefekta Szkoły Powszechnej im. J. Kochanowskiego w Radomiu. Uczył też w innych placówkach. Zakładał koła św. Teresy od Dzieciątka Jezus, które zgromadziły kilkuset członków. Organizował letnie kolonie. Sam zaangażowany w Krucjatę Eucharystyczną, w 1938 r. uczestniczył w Międzynarodowym Kongresie Eucharystycznym w Budapeszcie, gdzie spotkał się z legatem papieskim kard. Eugenio Pacellim, późniejszym papieżem Piusem XII. Ważnym elementem pracy formacyjnej było harcerstwo. Ksiądz Piekarski podkreśla, że program wychowawczy był całkowicie tożsamy z nauką Kościoła. Jednym z duszpasterzy harcerzy okresu międzywojennego był ks. Bolesław Strzelecki, kolejny z 5 radomskich błogosławionych męczenników II wojny światowej. Ksiądz Strzelecki święcenia przyjął w 1918 roku. Na Uniwersytecie Warszawskim obronił doktorat z prawa kanonicznego. Od 1923 r. był prefektem szkół radomskich. Prowadził i organizował Sodalicję Mariańską oraz koła św. Teresy od Dzieciątka Jezus. Był diecezjalnym kapelanem harcerstwa i oddziału radomskiego Związku Harcerstwa Polskiego. Wyjeżdżał z młodymi na obozy, w tym do czeskiej Pragi. Kościół w Polsce przed II wojną światową cenił i rozumiał, czym są środki społecznego przekazu.

« 1 2 »
oceń artykuł Pobieranie..

Zobacz także

Ze względów bezpieczeństwa, kiedy korzystasz z możliwości napisania komentarza lub dodania intencji, w logach systemowych zapisuje się Twoje IP. Mają do niego dostęp wyłącznie uprawnieni administratorzy systemu. Administratorem Twoich danych jest Instytut Gość Media, z siedzibą w Katowicach 40-042, ul. Wita Stwosza 11. Szanujemy Twoje dane i chronimy je. Szczegółowe informacje na ten temat oraz i prawa, jakie Ci przysługują, opisaliśmy w Polityce prywatności.

Zamieszczone przez internautów komentarze są prywatnymi opiniami ich autorów i nie odzwierciedlają poglądów redakcji

Polecane filmy

Zapisane na później

Pobieranie listy

Reklama