Nowy Numer 38/2020 Archiwum

Miasta buntu w imperium sowieckim

W półwieczu dominacji komunizmu w Europie Wschodniej było ich co najmniej kilka. Co mają wspólnego?

Istnieje zgoda co do tego, że państwa bloku komunistycznego stosowały kalkę rozwiązań wypracowanych w Moskwie, jeśli chodzi o metody sprawowania władzy. W tym kontekście rodzą się interesujące pytania: czy podobne kalki stosowano, tłumiąc bunty w Berlinie w roku 1953, w Budapeszcie w roku 1956 i w Czechach podczas praskiej wiosny w 1968 roku oraz w Polsce podczas października roku 1956 w Poznaniu, grudnia 1970 roku w Gdańsku, czerwca 1976 roku w Radomiu i Ursusie?

Jakie źródła i przyczyny miały te protesty? Z jakich środowisk rekrutowali się uczestnicy? Jak przedstawiały się formy represji? Te kwestie poruszono podczas konferencji, która odbyła się w Radomiu 13 i 14 czerwca 2016 roku. Nosiła tytuł „Miasta buntu w imperium sowieckim”. Badacze z Polski i z zagranicy wygłosili 11 wykładów, odbyły się także dwa duże panele dyskusyjne. Owocem tej konferencji jest publikacja Instytutu Pamięci Narodowej, której redakcji podjęli się historycy Arkadiusz Kutkowski i Sebastian Piątkowski, pracownicy radomskiej delegatury IPN. Dla osób, którym bliski jest robotniczy protest w Radomiu z czerwca 1976 roku, treść publikowanych wykładów tworzy nową, ciekawą perspektywę, umieszczając te wydarzenia w możliwie szerokim kontekście. Pozwala także lepiej zrozumieć, na czym polegała rola radomskiego protestu w procesie tworzenia w PRL demokratycznej, antykomunistycznej opozycji i tego, o czym w Radomiu mówił Jan Paweł II 4 czerwca 1991 roku: „Można powiedzieć, że rok 1976 stał się wstępem do dalszych wydarzeń lat osiemdziesiątych. Kosztowały one wiele ofiar, aresztowań, upokorzeń, tortur (zwłaszcza praktykowanych pod nazwą „ścieżki zdrowia”), śmierci (między innymi jednego z sandomierskich duszpasterzy) – poprzez to wszystko torowały drogę ludzkiemu pragnieniu sprawiedliwości”. Trudno wskazać któryś z artykułów publikacji, bo każdy jest ważny. Ale w kontekście papieskich słów o śmierci „jednego z duszpasterzy”, warto zachęcić do lektury wykładu ks. dr. Szczepana Kowalika pt. „Ksiądz Roman Kotlarz – uczestnik radomskiego protestu robotniczego”. Ksiądz Kotlarz to dziś kandydat na ołtarze. Jego proces beatyfikacyjny rozpoczął się 1 grudnia 2018 roku.

Miasta buntu w imperium sowieckim. Konteksty radomskiego czerwca 1976 roku, red. A. Kutkowski i S. Piątkowski, Lublin–Warszawa 2020.

« 1 »
oceń artykuł Pobieranie..

Wyraź swoją opinię

napisz do redakcji:

gosc@gosc.pl

podziel się

Polecane filmy

Zapisane na później

Pobieranie listy

Reklama